Od 22 maja 2023 r. osoba zobowiązana do zapłaty zachowku może żądać odroczenia płatności, rozłożenia należności na raty, a w wyjątkowych przypadkach także obniżenia jej wysokości. Nowy art. 9971 Kodeksu cywilnego pozwala sądowi uwzględnić sytuację majątkową i osobistą obu stron. Rozwiązanie ma szczególne znaczenie wtedy, gdy zapłata całego zachowku od razu wymagałaby sprzedaży odziedziczonego mieszkania, gospodarstwa albo przedsiębiorstwa.
Prawo spadkowe
Prawo spadkowe określa zasady przechodzenia majątku, praw i obowiązków po śmierci danej osoby. Dotyczy dziedziczenia ustawowego i testamentowego, zachowku, odrzucenia i przyjęcia spadku, odpowiedzialności za długi spadkowe, działu spadku oraz sytuacji, w których spadkobierca może zostać wyłączony od dziedziczenia. Publikowane w tej kategorii materiały wyjaśniają, kto dziedziczy, w jakiej kolejności, jakie terminy mają znaczenie oraz jakie skutki prawne mogą powodować decyzje podjęte po śmierci spadkodawcy.
Niegodność dziedziczenia po zmianach z 2023 r. Kiedy brak alimentów lub opieki może pozbawić spadku?
Od 15 listopada 2023 r. sąd może uznać spadkobiercę za niegodnego dziedziczenia także wtedy, gdy uporczywie uchylał się od alimentowania spadkodawcy albo od wykonywania wobec niego obowiązku pieczy. To dwie nowe przesłanki, które rozszerzyły wcześniejszy, bardzo wąski katalog przypadków pozwalających całkowicie wyłączyć spadkobiercę od dziedziczenia. Sama zła relacja rodzinna czy sporadyczny brak pomocy jednak nie wystarczą – każda sprawa wymaga oceny konkretnych obowiązków i zachowania spadkobiercy.
Na odrzucenie spadku co do zasady jest sześć miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania. Od 15 listopada 2023 r. przepisy znacznie dokładniej chronią osoby, które przed upływem tego terminu skierują sprawę do sądu. Do jego zachowania wystarcza złożenie wniosku o odebranie oświadczenia, a gdy potrzebne jest wcześniejsze zezwolenie sądu, bieg terminu ulega zawieszeniu na czas postępowania.
Ograniczenie kręgu spadkobierców ustawowych. Kto nie dziedziczy po zmianach od 15 listopada 2023 r.?
Od 15 listopada 2023 r. krąg osób, które mogą dziedziczyć z ustawy w linii dziadków spadkodawcy, jest znacznie węższy. Jeżeli do dziedziczenia dochodzi dalsza rodzina, prawo zatrzymuje obecnie tę linię co do zasady na dzieciach rodzeństwa rodziców zmarłego, czyli jego kuzynach. Dzieci kuzynów i dalsi potomkowie nie są już powoływani do spadku w tej grupie. Zmiana ma ograniczyć wieloletnie poszukiwania bardzo dalekich krewnych i usprawnić postępowania spadkowe.
Od 15 listopada 2023 r. rodzic nie zawsze musi uzyskiwać zgodę sądu, aby odrzucić spadek w imieniu małoletniego dziecka. Nowe przepisy znacznie uprościły procedurę, ale tylko po spełnieniu określonych warunków. Sprawdź, kiedy wystarczy wizyta u notariusza lub złożenie oświadczenia przed sądem, a kiedy zezwolenie sądu nadal jest konieczne.