Fundusz alimentacyjny jest formą pomocy państwa dla osób uprawnionych do alimentów, gdy ich egzekucja okazuje się bezskuteczna. Nie jest przy tym świadczeniem przeznaczonym wyłącznie dla samotnych rodziców. Decydujące znaczenie mają warunki określone w ustawie, w tym istnienie obowiązku alimentacyjnego, bezskuteczność egzekucji oraz sytuacja dochodowa rodziny.[1]
Przez wiele lat maksymalna kwota świadczenia pozostawała na poziomie 500 zł miesięcznie. Zmieniła to ustawa z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Weszła ona w życie 12 grudnia 2024 r. i podniosła maksymalny limit świadczenia do 1000 zł.[2]
Świadczenie wzrosło z 500 zł do maksymalnie 1000 zł
Zgodnie z obecnym art. 10 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów świadczenie z funduszu przysługuje w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednak nie może przekroczyć 1000 zł miesięcznie.[1]
Nie oznacza to zatem, że każda osoba uprawniona automatycznie otrzymuje 1000 zł. Fundusz wypłaca świadczenie do wysokości alimentów wynikających z odpowiedniego tytułu, z zastrzeżeniem ustawowego limitu.
Jeżeli bieżąco ustalone alimenty wynoszą 600 zł miesięcznie, podstawowa wysokość świadczenia z funduszu wynosi 600 zł. Przy alimentach w wysokości 900 zł może wynosić 900 zł, natomiast przy alimentach ustalonych na 1500 zł ustawowy limit powoduje, że świadczenie z funduszu nie może przekroczyć 1000 zł. Ostateczna wysokość może być jeszcze niższa w przypadku zastosowania zasady „złotówka za złotówkę”.
Dlaczego wyższa kwota obowiązuje od 1 października 2024 r.?
Ustawa podwyższająca limit weszła w życie 12 grudnia 2024 r., jednak nowe przepisy zastosowano po raz pierwszy do okresów świadczeniowych przypadających po 30 września 2024 r.[2]
Oznacza to, że podwyższony limit objął cały okres świadczeniowy rozpoczynający się 1 października 2024 r., mimo że sama nowelizacja zaczęła obowiązywać ponad dwa miesiące później. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej potwierdziło, że osoby uprawnione mogły dzięki temu otrzymać świadczenia z wyrównaniem od 1 października 2024 r.[3]
Nie trzeba było składać osobnego wniosku o wyrównanie
Ustawodawca przewidział szczególne rozwiązanie dla osób, którym przed wejściem nowelizacji w życie wydano już decyzje na okres świadczeniowy od 1 października 2024 r. do 30 września 2025 r. z zastosowaniem starego limitu 500 zł.
Takie decyzje podlegały zmianie z urzędu w zakresie wysokości świadczenia. Postępowanie wszczynał właściwy organ bez konieczności składania dodatkowego wniosku przez osobę uprawnioną, a zmiana decyzji nie wymagała jej zgody.[2]
Jeżeli więc przykładowo zasądzone alimenty wynosiły 900 zł, a na podstawie wcześniejszej decyzji wypłacano maksymalnie 500 zł, po zmianie decyzji wysokość świadczenia mogła zostać podwyższona do 900 zł, a różnica za miesiące objęte nowymi przepisami podlegała wyrównaniu. W przypadku alimentów wyższych niż 1000 zł świadczenie mogło wzrosnąć najwyżej do ustawowego limitu 1000 zł.
Kryterium dochodowe nadal ma znaczenie
Samo podwyższenie maksymalnej kwoty świadczenia nie zniosło kryterium dochodowego. Do 30 września 2026 r. podstawowy próg wynosi 1209 zł miesięcznie w przeliczeniu na osobę w rodzinie.[1]
Przekroczenie tej kwoty nie zawsze powoduje jednak całkowitą utratę świadczenia. W funduszu alimentacyjnym obowiązuje mechanizm określany jako „złotówka za złotówkę”. Jeżeli dochód przekracza kryterium o kwotę nie wyższą niż należne świadczenie, jego wysokość zostaje pomniejszona o kwotę przekroczenia.[1]
Przykładowo, jeżeli należne świadczenie wynosi 800 zł, a dochód na osobę przekracza obowiązujący próg o 100 zł, świadczenie może zostać zmniejszone do 700 zł. Jeżeli po zastosowaniu tego mechanizmu wyliczona kwota jest niższa niż 100 zł, świadczenie nie przysługuje.
Od 1 października 2026 r. próg wzrośnie do 1665 zł
Istotna zmiana nastąpi już 1 października 2026 r., wraz z rozpoczęciem nowego okresu świadczeniowego 2026/2027. Kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z funduszu alimentacyjnego wzrośnie z 1209 zł do 1665 zł miesięcznie na osobę w rodzinie.[4]
Nową wysokość kryterium ogłoszono w obwieszczeniu Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 22 stycznia 2026 r. Zmiana wynika z przewidzianej w ustawie okresowej waloryzacji progu dochodowego.[4]
Dla części rodzin może to mieć większe znaczenie niż samo wcześniejsze podwyższenie maksymalnego świadczenia. Wyższy próg oznacza bowiem, że od okresu 2026/2027 świadczenie może przysługiwać także osobom, których dochód był zbyt wysoki w stosunku do dotychczasowego limitu 1209 zł.
Zasada „złotówka za złotówkę” pozostaje przy tym zachowana. Jeżeli dochód przekroczy nowy próg 1665 zł, ale przekroczenie nie będzie zbyt duże, świadczenie może nadal przysługiwać w odpowiednio pomniejszonej wysokości.
Kiedy można otrzymać świadczenie z funduszu alimentacyjnego?
Podwyższenie kwoty do 1000 zł nie zmieniło podstawowej funkcji funduszu. Pomoc jest przeznaczona dla osób uprawnionych do alimentów, gdy ich egzekucja jest bezskuteczna i spełnione są pozostałe warunki wynikające z ustawy.[1]
Co do zasady świadczenie przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18. roku życia, a jeżeli kontynuuje naukę w szkole lub szkole wyższej – do ukończenia 25. roku życia. W przypadku osoby posiadającej orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności ustawa nie przewiduje takiego ograniczenia wiekowego.[5]
Prawo do świadczenia ustala właściwy organ na podstawie wniosku i dokumentów dotyczących konkretnej sytuacji. Sama zasądzona kwota alimentów nie wystarcza więc do otrzymania pieniędzy z funduszu – konieczne jest spełnienie wszystkich ustawowych przesłanek.
1000 zł to maksymalny limit, a nie stała stawka
Najważniejszą zasadą pozostaje to, że fundusz zastępuje alimenty tylko w granicach określonych ustawą. Maksymalne 1000 zł jest górnym limitem, a nie jednakową stawką przysługującą każdemu.
Na faktyczną wysokość świadczenia wpływają przede wszystkim wysokość bieżąco ustalonych alimentów oraz dochód rodziny. Od 1 października 2026 r. drugi z tych elementów stanie się korzystniejszy dla części wnioskodawców dzięki podniesieniu kryterium do 1665 zł na osobę.
Podwyżka limitu z 500 do 1000 zł była pierwszą zmianą jego wysokości od początku obowiązywania obecnej ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. W połączeniu z podwyższeniem progu dochodowego od października 2026 r. oznacza to, że obecny system funduszu alimentacyjnego istotnie różni się od zasad obowiązujących jeszcze kilka lat temu.
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 79 – w szczególności art. 9 i art. 10: ELI – ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
- Ustawa z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Dz.U. 2024 poz. 1827 – podwyższenie limitu z 500 zł do 1000 zł oraz przepisy dotyczące decyzji za okres 2024/2025: ELI – Dz.U. 2024 poz. 1827.
- Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, „Komunikat w sprawie nowelizacji ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów”, 12 grudnia 2024 r.: Gov.pl – komunikat Ministerstwa.
- Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 stycznia 2026 r. w sprawie wysokości kwoty kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń z funduszu alimentacyjnego od dnia 1 października 2026 r., M.P. 2026 poz. 138 – kryterium 1665 zł: ELI – M.P. 2026 poz. 138.
- Serwis Rzeczypospolitej Polskiej, „Uzyskaj świadczenia z funduszu alimentacyjnego” – aktualne informacje dotyczące wysokości świadczenia, warunków i terminów składania wniosków: Gov.pl – fundusz alimentacyjny.