Powrót do nazwiska po rozwodzie. Od 8 października 2025 r. masz rok na złożenie oświadczenia

Rozwód to jeden z najbardziej stresujących momentów w życiu, któremu często towarzyszą liczne procedury, silne emocje i istotne zmiany życiowe. W tym czasie łatwo zapomnieć o terminach urzędowych. Do niedawna osoby chcące po rozwodzie wrócić do wcześniejszego nazwiska miały na skorzystanie z uproszczonej procedury zaledwie trzy miesiące. Po przekroczeniu tego terminu pozostawała już tylko zwykła administracyjna procedura zmiany nazwiska.

Od 8 października 2025 roku obowiązują jednak nowe przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (KRO), które znacząco wydłużyły czas na podjęcie takiej decyzji. Rozwiedziony małżonek ma obecnie aż rok od uprawomocnienia się rozwodu na złożenie oświadczenia o powrocie do nazwiska noszonego przed zawarciem małżeństwa.[1] Jeśli po rozwodzie planujesz powrót do wcześniejszego nazwiska, poniżej wyjaśniamy, jak wygląda procedura według aktualnych przepisów.

Co dokładnie zmieniło się 8 października 2025 roku?

Najważniejszą zmianą jest wydłużenie terminu na złożenie oświadczenia o powrocie do nazwiska noszonego bezpośrednio przed zawarciem małżeństwa. Zgodnie z aktualnym art. 59 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rozwiedziony małżonek ma na to 12 miesięcy, czyli pełen rok, liczony od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu.[2]

Przed 8 października 2025 roku termin wynosił jedynie trzy miesiące. Nowelizacja została wprowadzona w ramach zmian deregulacyjnych. W uzasadnieniu nowych rozwiązań zwracano uwagę między innymi na potrzebę zapewnienia osobom po rozwodzie większej swobody i czasu na podjęcie decyzji dotyczącej nazwiska.[1][3]

Od kiedy liczymy nowy termin?

Kluczowe znaczenie ma prawidłowe ustalenie dnia, od którego rozpoczyna się roczny termin. Nie jest nim dzień ogłoszenia wyroku rozwodowego na sali rozpraw, lecz chwila, w której orzeczenie o rozwodzie staje się prawomocne. Wynika to bezpośrednio z art. 59 KRO.[2]

Zgodnie z Kodeksem postępowania cywilnego orzeczenie staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje od niego środek odwoławczy lub inny środek zaskarżenia. W praktyce dokładna data prawomocności zależy więc od przebiegu konkretnego postępowania, w tym od tego, czy wyrok został zaskarżony.[4] Jeżeli przykładowo rozwód uprawomocnił się 10 listopada 2025 r., roczny termin na skorzystanie z art. 59 KRO co do zasady upływa 10 listopada 2026 r.

Przepisy przejściowe: co z rozwodami orzeczonymi przed zmianą?

Ustawodawca uwzględnił także osoby, których rozwód uprawomocnił się jeszcze przed wejściem nowych przepisów w życie. Jeżeli przed 8 października 2025 r. dotychczasowy trzy­miesięczny termin na złożenie oświadczenia jeszcze nie upłynął, został on z mocy prawa wydłużony do roku.[1]

Oznacza to, że z nowych zasad mogła skorzystać również część osób rozwiedzionych przed 8 października 2025 r. Warunkiem było jednak to, aby w dniu wejścia nowelizacji w życie wcześniejszy termin z art. 59 KRO nadal pozostawał otwarty.

Jak wygląda procedura krok po kroku?

Powrót do wcześniejszego nazwiska na podstawie art. 59 KRO jest procedurą uproszczoną. Nie wymaga zgody byłego małżonka ani przeprowadzania kolejnego postępowania sądowego. Sąd rozwodowy nie orzeka też o powrocie do nazwiska w samym wyroku rozwodowym. Oświadczenie składa się przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego albo przed konsulem.

  1. Wybór urzędu: oświadczenie można złożyć przed wybranym kierownikiem urzędu stanu cywilnego. Nie obowiązuje rejonizacja i nie trzeba udawać się do urzędu, w którym zawierano małżeństwo. Osoba przebywająca za granicą może złożyć oświadczenie przed polskim konsulem.[5]

  2. Niezbędne dane i dokumenty: należy przygotować dokument pozwalający potwierdzić tożsamość. Urzędnik potrzebuje także informacji dotyczących aktu małżeństwa oraz rozwodu. Protokół sporządzany przez kierownika USC lub konsula zawiera między innymi datę uprawomocnienia się orzeczenia, oznaczenie sądu oraz sygnaturę sprawy.[5] Warto więc mieć przy sobie odpis prawomocnego wyroku, szczególnie gdy z dostępnych rejestrów nie można szybko ustalić wszystkich potrzebnych danych. Przy załatwianiu sprawy za granicą placówka konsularna może wymagać przedstawienia odpowiednich odpisów dokumentów.

  3. Koszty procedury: przyjęcie oświadczenia przez kierownika USC podlega opłacie skarbowej w wysokości 11 zł.[6] W przypadku składania oświadczenia przed konsulem należy uwzględnić aktualną taryfę opłat konsularnych. Od 1 stycznia 2026 r. opłata za przyjęcie do protokołu oświadczenia dotyczącego zmiany imienia lub nazwiska wynosi 60 EUR według taryfy konsularnej.[7] Powrotu do poprzedniego nazwiska w trybie art. 59 KRO nie trzeba uzasadniać „ważnymi powodami”.

Ograniczenia uproszczonej procedury

Tryb przewidziany w art. 59 KRO ma ściśle określony zakres. Pozwala wrócić wyłącznie do nazwiska, które dana osoba nosiła bezpośrednio przed zawarciem właśnie tego małżeństwa, które zostało rozwiązane przez rozwód.[2]

Ma to szczególne znaczenie w przypadku kolejnych małżeństw. Jeżeli przed drugim ślubem kobieta nosiła na przykład nazwisko pierwszego męża, po drugim rozwodzie w trybie art. 59 KRO może wrócić właśnie do tego nazwiska, a nie automatycznie do nazwiska rodowego. Powrót do innego, wcześniejszego nazwiska wymagałby zastosowania ogólnej procedury administracyjnej.

W ramach art. 59 KRO nie można też stworzyć nowego nazwiska dwuczłonowego. Można jedynie przywrócić nazwisko noszone przed zawarciem małżeństwa. Jeżeli jednak właśnie to wcześniejsze nazwisko było dwuczłonowe, przepis pozwala do niego powrócić.

Co zrobić, jeśli minie rok od rozwodu?

Przekroczenie rocznego terminu nie oznacza, że powrót do wcześniejszego nazwiska staje się niemożliwy. Oznacza natomiast utratę możliwości skorzystania z uproszczonego trybu przewidzianego w art. 59 KRO. Pozostaje wtedy ogólne postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie ustawy o zmianie imienia i nazwiska.[8]

W tej procedurze należy złożyć wniosek o zmianę nazwiska, przedstawić uzasadnienie i wykazać istnienie „ważnych powodów”. Sprawa kończy się wydaniem decyzji administracyjnej. Opłata skarbowa za decyzję o zmianie imienia lub nazwiska wynosi 37 zł.[6] Jest to więc procedura bardziej sformalizowana niż zwykłe oświadczenie składane w terminie wynikającym z art. 59 KRO.

Ważny mit: czy były małżonek może zmusić do zmiany nazwiska?

Wątpliwości budzi czasem pytanie, czy po rozwodzie były mąż lub była żona może zażądać, aby druga osoba przestała posługiwać się nazwiskiem przyjętym przy zawarciu małżeństwa. Odpowiedź brzmi: samo rozwiązanie małżeństwa nie daje byłemu małżonkowi prawa do wymuszenia takiej zmiany.

Powrót do nazwiska sprzed małżeństwa jest prawem rozwiedzionej osoby, a nie jej obowiązkiem. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie. W postanowieniu Sądu Najwyższego z 2 lutego 1978 r., sygn. IV CZ 11/78, wskazano, że były mąż nie może domagać się odebrania byłej żonie prawa do nazwiska nabytego przez małżeństwo, ponieważ Kodeks rodzinny i opiekuńczy takiego uprawnienia nie przewiduje.[9]

Nie zmienia tego również orzeczenie rozwodu z wyłącznej winy jednego z małżonków. Decyzja o skorzystaniu z art. 59 KRO należy do osoby, która w związku z zawarciem małżeństwa zmieniła swoje nazwisko.

Warto pamiętać także o dzieciach. Sam powrót rodzica do wcześniejszego nazwiska po rozwodzie nie powoduje automatycznej zmiany nazwiska wspólnych małoletnich dzieci. Kwestia zmiany nazwiska dziecka podlega odrębnym zasadom i w określonych przypadkach wymaga między innymi zgody drugiego rodzica, a w przypadku dziecka, które ukończyło 13 lat, także zgody samego dziecka.[8]

O czym należy pamiętać po zmianie nazwiska?

Złożenie oświadczenia w urzędzie stanu cywilnego lub przed konsulem nie kończy wszystkich praktycznych formalności. Po zmianie nazwiska należy zadbać przede wszystkim o dokumenty zawierające dotychczasowe dane.

Dowód osobisty zawierający nieaktualne nazwisko zostanie unieważniony po upływie 120 dni od dnia zarejestrowania zmiany danych w rejestrze PESEL, dlatego wniosek o nowy dokument warto złożyć wcześniej.[10] Podobna zasada dotyczy paszportu – dokument z poprzednim nazwiskiem traci ważność po 120 dniach od zmiany odpowiednich danych w rejestrze PESEL.[11]

Posiadacz prawa jazdy ma natomiast obowiązek zawiadomić właściwy organ o zmianie stanu faktycznego wymagającej zmiany danych w dokumencie w terminie 30 dni od jej wystąpienia.[12]

W praktyce warto również zaktualizować dane wszędzie tam, gdzie nazwisko służy do identyfikacji konkretnej osoby – między innymi u pracodawcy, w banku, u ubezpieczyciela, w placówkach medycznych oraz u dostawców usług, z których korzystamy. Nie każda instytucja wymaga natychmiastowego osobnego zgłoszenia, ponieważ część danych jest aktualizowana na podstawie rejestrów publicznych, jednak uporządkowanie tych informacji pozwala uniknąć późniejszych problemów z identyfikacją.

Podstawa prawna i źródła

  1. Ustawa z dnia 24 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz.U. 2025 poz. 897 – w szczególności art. 1–3: ELI – Dz.U. 2025 poz. 897.
  2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, aktualny tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 236 – art. 59: ELI – Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
  3. Serwis Rzeczypospolitej Polskiej, Deregulacja – „Zmiana nazwiska po rozwodzie”, informacja o zmianie obowiązującej od 8 października 2025 r.: Gov.pl – Deregulacja. Zob. także: LEX, „Wydłużono termin na powrót do nazwiska po rozwodzie”, 18 lipca 2025 r.: LEX.pl.
  4. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, aktualny tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 468 – w szczególności art. 363 i art. 369: ELI – Kodeks postępowania cywilnego.
  5. Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego, aktualny tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 393 – w szczególności art. 18 i art. 90: ELI – Prawo o aktach stanu cywilnego.
  6. Ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1154 – załącznik do ustawy, stawki 11 zł oraz 37 zł: ELI – ustawa o opłacie skarbowej.
  7. Serwis rządowy Powroty.gov.pl, „Opłaty konsularne po zmianach od 1 stycznia 2026 r.” – aktualna taryfa opłat konsularnych: Powroty.gov.pl – opłaty konsularne.
  8. Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska, Dz.U. 2021 poz. 1988 – w szczególności art. 4, art. 8 i przepisy dotyczące wniosku: ELI – ustawa o zmianie imienia i nazwiska.
  9. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 1978 r., sygn. IV CZ 11/78, LEX nr 8065. Stanowisko to zostało przywołane również w późniejszym orzecznictwie, m.in. w wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 6 sierpnia 2019 r., V ACa 147/18: SAOS – V ACa 147/18. Zob. także aktualne omówienie: A. Wieczorek-Kowalska, „Powrót do poprzedniego nazwiska po rozwodzie – zmiana przepisów”.
  10. Serwis Rzeczypospolitej Polskiej, „Uzyskaj dowód osobisty” – zasady dotyczące zmiany danych i unieważnienia dokumentu po 120 dniach: Gov.pl – dowód osobisty.
  11. Serwis Rzeczypospolitej Polskiej, „Paszport – informacje o dokumencie” – utrata ważności dokumentu po zmianie danych: Gov.pl – paszport.
  12. Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami – art. 18 ust. 1, obowiązek zawiadomienia o zmianie danych w terminie 30 dni: ELI – ustawa o kierujących pojazdami.

```